In de zuidelijke bocht van dat deel van de rivier de Tiber, dat door Rome stroomt, ligt het Isola Tiberina. Dit langwerpige eiland, dat op z’n Nederlands Tibereiland wordt genoemd, is nog geen 275 meter lang (270 meter om precies te zijn). Het eiland meet op z’n breedste punt 67 meter. Vlakbij het eiland staan de restanten van de Pons Aemilius.
Het verhaal gaat dat de inwoners van Rome, die in het jaar 510 voor Christus leefden, het helemaal hadden gehad met de Etruskische koning Superbus, die over hen regeerde. ‘k Heb helaas niet kunnen achterhalen waarom ze zo schoon genoeg van hem hadden. Feit is wel dat de bijnaam waarmee Superbus in de geschiedenisboeken staat opgetekend Tarquinius II de Hoogmoedige (of zo je wilt Tarquinius de Arrogante) luidde. Het zou dus heel goed kunnen zijn dat hij het Romeinse volk minachtte en de Romeinen het daarom helemaal gehad hadden met koning Superbus. Om hun ongenoegen kenbaar te maken, besloten ze het graan dat ze hadden geoogst in de rivier de Tiber te gooien. Dat graan was afkomstig van de akkers van de koning, die op de Campus Martius lagen.
Volgens de legende zou op de plek waar het graan in de rivier werd gekieperd het Isolina Tiberina zijn ontstaan. Er is echter een variant op deze legende. En die luidt dat de Romeinen koning Tarquinius vermoordden en zijn lichaam in de Tiber gooiden. En dat op de plaats waar zijn lichaam in het water het Tibereiland verrees.
Of het eiland nu ontstond door het dode lichaam of de partij graan laat ik verder in het midden. Vaststaand gegeven is in ieder geval dat in 293 voor Christus de stad Rome door de pest werd getroffen. Om dat onheil af te wenden, besloot de Senaat, na raadpleging van de Sibbillijnse boeken, een tempel te gaan bouwen voor de Griekse god Asclepius. Deze Asclepius, waar de hedendaagse geneeskundigen hun logo (de esculaap) aan danken, werd door de Grieken en Romeinen gezien als de god van de geneeskunde.
Er werd een Romeinse afvaardiging naar Griekenland gezonden om daar een beeld van Asclepius te gaan halen, dat de nieuw te bouwen tempel zou moeten ‘opvrolijken’. Toen de afvaardiging met de stenen afgod de Tiber opvoer, zag iemand een slang van het schip in het water verdwijnen en naar het Isola Tiberina zwemmen. Aangezien de slang het symbool van Asclepius was, meenden de Romeinen dat het Asclepius zelf was die hen, door middel van de slang, wilde tonen dat de tempel op het Tibereiland moest worden gebouwd. En dat deden ze dus!
Om de legende van de slang en het schip in ere te houden, besloot men het eiland als een schip in te richten. Zo werd de noordwestelijke en zuidoostelijke oever voorzien van een soort boeg en steven. Het materiaal dat daarvoor werd gebruikt, was van hetzelfde soort als waarmee een deel van het Colosseum werd opgetrokken. In het midden van het eiland stond jarenlang een obelisk die deed denken aan een scheepsmast.
Om vooral maar gezond te blijven, brachten de Romeinen lange tijd offers naar de tempel van Asclepius. Vandaag de dag is er van die tempel weinig meer terug te vinden. Keizer Otto III liet namelijk op de plaats waar ooit de tempel stond, een kerk bouwen, die gewijd werd aan zijn vriend (en martelaar) Adalbert van Praag. Diezelfde kerk werd later hernoemd en gaat sindsdoen als San Bartolomeo all’Isola door het leven.
Grotere kaart weergeven
De tempel van de god van de geneeskunde mag dan van het eiland verdwenen zijn, de geneeskunde zelf niet! Zo stond er langere tijd een Joods ziekenhuis op het eiland. Later kwam daar het Fatebenefratelli ziekenhuis voor in de plaats. Dit op de westkant staande hospitaal werd door katholieke monniken gesticht.
En helemaal ‘tempelvrij’ is het Tibereiland ook niet. De eerdergenoemde obelisk, die een mast voorstelde, werd, nadat het christelijk geloof gelegaliseerd was in het Romeinse Rijk, vervangen door een zuil met daarop een kruis. Die zuil verdween in het jaar 1867. Daarvoor in de plaats verscheen een aedicula. Je zou dat bouwwerk kunnen bestempelen als een ‘katholiek tempeltje’, waarin men beelden van een viertal heiligen plaatste, namelijk: Bartolomeüs, Paulinus van Nola, Franciscus en Johannes. Al die vier door de paus heilig verklaarde personen schijn je aan te kunnen roepen als je worstelt met bepaalde gezondheidsproblemen.
Mocht je zin hebben het Isola Tiberina eens te bezoeken dan kun je er komen door gebruik te maken van één van de twee bruggen die er naartoe leiden. De ene is de Pons Fabricius. Dat is de oudste nog intact zijnde brug van Rome. De andere is de Pons Cestius. Die brug is ook al heel oud maar werd in de 19e eeuw geheel herbouwd en kreeg toen een nieuw uiterlijk.
Voor zover het Isola Tiberina….
- Wil je meer over Rome weten? Ga naar de Rome-pagina
- Ga je liever zelf Rome bekijken? Vliegtickets.nl helpt je graag op weg!